Các Bước Chuẩn Bị Áp Dụng IFRS Cho Doanh Nghiệp FDI

Các Bước Chuẩn Bị Áp Dụng IFRS Cho Doanh Nghiệp FDI không chỉ là một yêu cầu mang tính bắt buộc trong xu thế hội nhập, mà còn là cơ hội giúp doanh nghiệp nâng cao tính minh bạch, chuẩn hóa báo cáo tài chính theo thông lệ quốc tế.

Đối với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), việc chuyển đổi từ chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) sang Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS) đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng cả về nhân sự, hệ thống và chiến lược. Trong bài viết này, Văn bản Kế toán sẽ phân tích cụ thể từng bước cần thiết để doanh nghiệp FDI chủ động tiếp cận và triển khai IFRS một cách hiệu quả, hạn chế rủi ro và đảm bảo tiến độ theo lộ trình của Bộ Tài chính.

I. IFRS là gì? Lợi ích đối với doanh nghiệp FDI

1. Khái niệm và đặc điểm chính của IFRS

IFRS (International Financial Reporting Standards) là Bộ Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế do Hội đồng Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IASB) ban hành, nhằm thống nhất nguyên tắc lập và trình bày báo cáo tài chính trên toàn cầu.

Một số đặc điểm chính của IFRS gồm:

Nguyên tắc trọng yếu và bản chất hơn hình thức: IFRS ưu tiên phản ánh thực chất giao dịch hơn là hình thức pháp lý.
Tập trung vào giá trị hợp lý (fair value) thay vì chỉ ghi nhận theo giá gốc.
Yêu cầu thuyết minh đầy đủ và minh bạch hơn so với chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS).
Khả năng so sánh quốc tế cao, phù hợp cho các doanh nghiệp hoạt động xuyên biên giới.

2. So sánh ngắn giữa IFRS và VAS

Tiêu chí	IFRS	VAS
Cơ sở xây dựng	Nguyên tắc (principle-based)	Luật lệ (rule-based)
Ghi nhận giao dịch	Theo bản chất kinh tế	Theo hình thức pháp lý
Giá trị đo lường	Giá trị hợp lý phổ biến	Chủ yếu theo giá gốc
Tính minh bạch	Cao, thuyết minh kỹ lưỡng	Thường ít chi tiết
Phạm vi áp dụng	Quốc tế, toàn cầu	Chủ yếu tại Việt Nam

3. 5 lợi ích nổi bật khi doanh nghiệp FDI áp dụng IFRS

– Minh bạch tài chính

IFRS yêu cầu trình bày báo cáo tài chính chi tiết, rõ ràng và phản ánh đúng bản chất giao dịch. Điều này giúp doanh nghiệp FDI nâng cao độ tin cậy và minh bạch trong mắt nhà đầu tư, cơ quan thuế và đối tác quốc tế.

– Thu hút nhà đầu tư nước ngoài

Với hệ thống báo cáo theo chuẩn IFRS, nhà đầu tư quốc tế dễ dàng hiểu và phân tích dữ liệu tài chính, từ đó tăng khả năng gọi vốn hoặc mở rộng hợp tác chiến lược. Đây là yếu tố then chốt để doanh nghiệp FDI tiếp cận thị trường vốn toàn cầu.

– Chuẩn hóa báo cáo với công ty mẹ

Nhiều doanh nghiệp FDI tại Việt Nam là công ty con của tập đoàn nước ngoài đã áp dụng IFRS. Khi áp dụng IFRS tại Việt Nam, doanh nghiệp con dễ dàng hợp nhất báo cáo tài chính, giảm sai lệch số liệu và tiết kiệm thời gian kiểm toán hợp nhất.

– Dễ dàng niêm yết/IPO trên thị trường quốc tế

IFRS là điều kiện bắt buộc để niêm yết trên nhiều sàn chứng khoán lớn (như LSE, HKEX, NYSE…). Việc chuyển đổi sớm giúp doanh nghiệp FDI chủ động chuẩn bị cho kế hoạch IPO hoặc M&A trong tương lai.

– Giảm rủi ro chuyển giá, tăng tuân thủ pháp luật

Báo cáo tài chính theo IFRS thường cung cấp thông tin toàn diện và đáng tin cậy hơn cho cơ quan thuế, từ đó giảm rủi ro bị nghi ngờ chuyển giá. Đồng thời, doanh nghiệp nâng cao năng lực tuân thủ quy định trong môi trường quốc tế.

>>> Xem thêm: IFRS Là Gì? Vì Sao Doanh Nghiệp Nên Quan Tâm?

II. Doanh nghiệp FDI thuộc nhóm nào trong lộ trình chuyển đổi IFRS?

Các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) được xác định là nhóm đối tượng trọng điểm trong lộ trình áp dụng IFRS vì:

Phần lớn công ty mẹ của họ đã áp dụng IFRS tại nước ngoài.
Nhu cầu hợp nhất báo cáo tài chính và minh bạch thông tin tài chính là rất cao.
Họ thường sử dụng vốn đầu tư, vay mượn hoặc gọi vốn từ các thị trường quốc tế – nơi yêu cầu báo cáo IFRS.

Trong giai đoạn 2022–2025, doanh nghiệp FDI được khuyến khích chủ động áp dụng IFRS cho báo cáo tài chính hợp nhất, hoặc cả báo cáo tài chính riêng nếu đủ điều kiện. Nếu có nhu cầu, doanh nghiệp cần gửi văn bản đăng ký áp dụng IFRS về Bộ Tài chính để được hỗ trợ kỹ thuật, hướng dẫn áp dụng.

Từ 2026 trở đi, dự kiến các doanh nghiệp FDI có quy mô lớn, hoạt động xuyên quốc gia hoặc đã từng áp dụng IFRS trước đó sẽ thuộc nhóm áp dụng bắt buộc.

III. Những khó khăn thường gặp khi chuyển đổi sang IFRS

– Khó khăn về nhân sự, năng lực đọc hiểu chuẩn mực.

– Chi phí triển khai và nâng cấp phần mềm.

– Vấn đề về đồng bộ với hệ thống mẹ ở nước ngoài.

IV. Các bước chuẩn bị áp dụng IFRS cho doanh nghiệp FDI

Triển khai IFRS không đơn thuần là việc “áp dụng bộ chuẩn mực mới”, mà là một dự án chuyển đổi toàn diện về tư duy, hệ thống và quy trình kế toán. Đối với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), việc chuẩn bị theo đúng trình tự sẽ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và tránh rủi ro pháp lý trong quá trình triển khai.

Dưới đây là 5 bước chuẩn bị cần thiết để áp dụng IFRS hiệu quả:

1. Đánh giá hiện trạng kế toán – tài chính của doanh nghiệp

Đây là bước “kiểm tra sức khỏe” hệ thống kế toán hiện tại, nhằm xác định các điểm chênh lệch giữa VAS và IFRS cũng như khả năng tiếp nhận thay đổi của doanh nghiệp.

Kết quả đánh giá sẽ là cơ sở để lập kế hoạch chuyển đổi phù hợp, tránh áp đặt mô hình mẫu mà không sát thực tế doanh nghiệp.

2. Lập kế hoạch chuyển đổi

Việc áp dụng IFRS thành công đòi hỏi một kế hoạch chuyển đổi bài bản, có phân kỳ rõ ràng theo từng giai đoạn và phù hợp với đặc thù doanh nghiệp.

Lập lộ trình triển khai theo 3 giai đoạn

Giai đoạn chuẩn bị: đánh giá hệ thống, lựa chọn phương pháp, đào tạo nhân sự.
Giai đoạn thử nghiệm: lập báo cáo thử theo IFRS, kiểm toán nội bộ.
Giai đoạn áp dụng chính thức: lập báo cáo IFRS nộp cơ quan mẹ, kiểm toán độc lập theo IFRS.

Việc chia nhỏ lộ trình giúp doanh nghiệp dễ kiểm soát tiến độ, hạn chế sai sót khi áp dụng thực tế.

3. Đào tạo nội bộ & nâng cao năng lực IFRS

Nguồn lực con người là yếu tố then chốt quyết định thành công của dự án IFRS. Vì vậy doanh nghiệp cần phải đào tạo IFRS cho các vị trí chủ chốt. Bao gồm: kế toán tổng hợp, kế toán trưởng, CFO, kiểm toán nội bộ, giám đốc tài chính.

Nội dung đào tạo nên tập trung vào các chuẩn mực có ảnh hưởng lớn đến doanh nghiệp (như IFRS 9 – công cụ tài chính, IFRS 15 – doanh thu, IFRS 16 – thuê tài sản…).

Các chứng chỉ khuyến nghị như:

CertIFR (ACCA) – phù hợp cho người mới bắt đầu.
DipIFR (ACCA) – trình độ chuyên sâu, dành cho kế toán trưởng, CFO.
Khóa học IFRS chuyên đề thực hành – phù hợp cho đội ngũ triển khai trực tiếp tại doanh nghiệp.

4. Chuẩn hóa hệ thống phần mềm kế toán

Thứ nhất, cần đánh giá khả năng tích hợp IFRS của phần mềm hiện tại:

Kiểm tra xem phần mềm đang dùng có đáp ứng được các tính năng như: phân loại công cụ tài chính, tính giá trị hợp lý, khấu hao theo chuẩn mới, báo cáo hợp nhất…
Cập nhật hoặc thay thế phần mềm nếu cần thiết
Cập nhật module IFRS nếu dùng phần mềm lớn (SAP, Oracle, MISA AMIS, Fast, Bravo…).

Với doanh nghiệp sử dụng Excel, cần xây dựng bộ mẫu IFRS riêng hoặc chuyển sang phần mềm chuyên dụng hỗ trợ báo cáo IFRS.

5. Thiết lập quy trình lập báo cáo theo IFRS

Cuối cùng, doanh nghiệp cần hình thành quy trình lập báo cáo IFRS chuẩn hóa, dễ áp dụng và dễ kiểm toán.

Chuẩn hóa các chỉ tiêu tài chính theo IFRS
Lập song song báo cáo VAS và IFRS trong giai đoạn chuyển tiếp (1-2 năm đầu)
Tiến hành kiểm toán thử nghiệm theo IFRS

Quy trình này nên được văn bản hóa thành quy chế kế toán IFRS nội bộ để đảm bảo tính thống nhất và kiểm soát sau này.

Việc triển khai IFRS là một quá trình dài hạn và mang tính chiến lược đối với bất kỳ doanh nghiệp FDI nào hoạt động tại Việt Nam. Khi thực hiện đúng các bước chuẩn bị áp dụng IFRS cho doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp không chỉ đáp ứng được yêu cầu của các nhà đầu tư và cơ quan quản lý, mà còn nâng cao uy tín tài chính và khả năng huy động vốn quốc tế. Trong bối cảnh Việt Nam đang từng bước hội nhập sâu vào thị trường toàn cầu, sự chủ động chuyển đổi sang IFRS sẽ là lợi thế cạnh tranh đáng kể, đồng thời thể hiện cam kết của doanh nghiệp trong việc minh bạch hóa hoạt động tài chính và tuân thủ thông lệ quốc tế.

>>> Xem thêm: Khóa Học IFRS Ở Đâu Uy Tín? Review Chi Tiết