Có Nên Chuyển Hộ Kinh Doanh Thành Doanh Nghiệp Không?

Có Nên Chuyển Hộ Kinh Doanh Thành Doanh Nghiệp Không? Đây là câu hỏi mà rất nhiều chủ hộ đang cân nhắc khi hoạt động kinh doanh ngày một mở rộng, doanh thu tăng cao và các yêu cầu pháp lý ngày càng chặt chẽ.

Trong bài viết này, Văn bản Kế toán sẽ giúp bạn phân tích ưu – nhược điểm của việc chuyển đổi, đánh giá tình huống nào nên chuyển, tình huống nào chưa cần, và đưa ra những lời khuyên thực tế, đúng luật để bạn đưa ra quyết định phù hợp nhất với mô hình kinh doanh của mình.

I. So sánh giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp

Trước khi trả lời câu hỏi “Có nên chuyển hộ kinh doanh thành doanh nghiệp không?”, điều quan trọng là cần hiểu rõ sự khác biệt căn bản giữa hai mô hình này. Mỗi loại hình có những ưu điểm và giới hạn nhất định, phù hợp với từng giai đoạn và mục tiêu kinh doanh cụ thể.

1. Hộ kinh doanh là gì? Ưu – nhược điểm nổi bật

Hộ kinh doanh là mô hình kinh doanh do một cá nhân hoặc một nhóm người trong cùng gia đình đứng tên đăng ký với chính quyền địa phương (thường là UBND quận/huyện). Đây là hình thức phổ biến với các hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ như: quán ăn, cửa hàng tạp hóa, xưởng sản xuất thủ công, dịch vụ cá nhân…

Ưu điểm của hộ kinh doanh:

– Thủ tục thành lập đơn giản, không cần đăng ký với Sở Kế hoạch và Đầu tư

– Chi phí thấp, không yêu cầu kế toán viên chuyên nghiệp

– Cách quản lý linh hoạt, không có quá nhiều ràng buộc về chế độ kế toán – thuế

– Phù hợp với kinh doanh quy mô nhỏ, một địa điểm, số lao động dưới 10 người

Nhược điểm của hộ kinh doanh:

– Không có tư cách pháp nhân, chủ hộ phải chịu toàn bộ trách nhiệm bằng tài sản cá nhân nếu phát sinh nợ nần, tranh chấp

– Không được xuất hóa đơn VAT (nếu không đăng ký tự nguyện kê khai thuế GTGT) → gây khó khăn khi làm việc với đối tác lớn

– Không được góp vốn – phát hành cổ phần, không thể huy động vốn từ bên ngoài

– Bị giới hạn quy mô: không mở được chi nhánh, văn phòng đại diện

– Khó tiếp cận các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, vay vốn khởi nghiệp

2. Doanh nghiệp là gì? Ưu – nhược điểm

Doanh nghiệp (công ty) là một tổ chức kinh tế có tư cách pháp nhân độc lập, được thành lập và hoạt động theo quy định của Luật Doanh nghiệp. Các loại hình phổ biến gồm: Công ty TNHH một thành viên, Công ty TNHH hai thành viên trở lên, Công ty cổ phần…

Ưu điểm của doanh nghiệp:

– Có tư cách pháp nhân rõ ràng, người đại diện chỉ chịu trách nhiệm trong phạm vi vốn góp → bảo vệ tài sản cá nhân

– Được phép xuất hóa đơn VAT, kê khai – khấu trừ thuế đầu vào

– Dễ dàng mở rộng quy mô, thành lập chi nhánh, văn phòng đại diện, thuê lao động không giới hạn

– Dễ huy động vốn thông qua góp vốn, chuyển nhượng cổ phần

– Được Nhà nước hỗ trợ và ưu đãi theo chính sách dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Nhược điểm của doanh nghiệp:

– Thủ tục thành lập phức tạp hơn so với hộ kinh doanh

– Phải tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật: báo cáo thuế định kỳ, chế độ kế toán, bảo hiểm xã hội…

– Chi phí vận hành cao hơn, yêu cầu bộ máy kế toán, pháp lý tương đối chuyên nghiệp

– Bị kiểm tra, thanh tra thuế thường xuyên hơn nếu không minh bạch sổ sách

II. Những trường hợp nên cân nhắc chuyển đổi

Không phải hộ kinh doanh nào cũng cần hoặc nên chuyển sang doanh nghiệp, nhưng trong một số trường hợp cụ thể, việc chuyển đổi là cần thiết và mang lại lợi ích rõ rệt. Dưới đây là các tình huống thường gặp mà chủ hộ kinh doanh nên cân nhắc chuyển đổi mô hình sang công ty (doanh nghiệp):

1. Doanh thu tăng cao, vượt ngưỡng nộp thuế khoán

Hộ kinh doanh có doanh thu dưới một ngưỡng nhất định (theo quy định của cơ quan thuế địa phương) thường được áp dụng phương pháp tính thuế khoán, tức nộp thuế theo mức ấn định mà không cần kê khai chi tiết doanh thu – chi phí. Tuy nhiên, khi doanh thu tăng cao hoặc hoạt động phát triển mạnh, cơ quan thuế sẽ:

– Yêu cầu hộ chuyển sang phương pháp kê khai, nghĩa là phải lập hóa đơn, kê khai hàng tháng/quý

– Theo dõi sát hơn về hóa đơn, sổ sách, dẫn đến áp lực quản lý thuế cao hơn

2. Cần xuất hóa đơn VAT thường xuyên

Rất nhiều hộ kinh doanh không thể làm việc với khách hàng hoặc đối tác là doanh nghiệp lớn vì không thể xuất hóa đơn VAT (nếu không đăng ký tự nguyện kê khai thuế GTGT).

Khi nhu cầu xuất hóa đơn VAT trở nên thường xuyên, việc duy trì mô hình hộ kinh doanh sẽ:

– Gây khó khăn trong thanh toán với đối tác

– Bị hạn chế trong các giao dịch thương mại lớn

– Không tạo được tính minh bạch trong chi phí doanh nghiệp đối tác

⇒ Chuyển sang mô hình công ty, đăng ký thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ sẽ giúp xuất hóa đơn hợp lệ và tăng uy tín với khách hàng.

3. Ký hợp đồng lớn, đối tác yêu cầu pháp lý rõ ràng

Các hợp đồng lớn về xây dựng, cung cấp dịch vụ, phân phối hàng hóa thường yêu cầu:

– Phải là pháp nhân độc lập

– Có con dấu tròn, tài khoản công ty, hóa đơn VAT

– Có năng lực tài chính và pháp lý rõ ràng

Hộ kinh doanh không đáp ứng được các yêu cầu này, dễ mất cơ hội hợp tác với khách hàng lớn, đặc biệt là tổ chức nhà nước, tập đoàn, doanh nghiệp nước ngoài.

4. Cần vay vốn, mở rộng kinh doanh, mời gọi nhà đầu tư

Hộ kinh doanh khó tiếp cận các nguồn vốn vay lớn hoặc nhà đầu tư do:

– Không có báo cáo tài chính kiểm toán

– Không được pháp luật công nhận là chủ thể pháp lý độc lập

– Không thể chia cổ phần, góp vốn

5. Muốn chuyên nghiệp hóa hoạt động, xây dựng thương hiệu bài bản

Việc chuyển sang mô hình doanh nghiệp giúp:

– Tổ chức bộ máy rõ ràng: giám đốc, kế toán, phòng ban…

– Có hệ thống kế toán, thuế minh bạch, dễ kiểm soát

– Xây dựng thương hiệu dễ dàng hơn: có tên công ty, mã số thuế, văn phòng, website, giấy tờ đầy đủ

– Tạo uy tín với khách hàng, đối tác và cả người lao động

III. Doanh nghiệp mới thành lập có được ưu đãi gì không?

Một trong những lý do khiến nhiều hộ kinh doanh e ngại việc chuyển sang mô hình doanh nghiệp là lo ngại tăng chi phí và áp lực tuân thủ pháp luật. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, Nhà nước hiện đang có nhiều chính sách ưu đãi cụ thể dành cho doanh nghiệp mới thành lập, đặc biệt là doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh. Những ưu đãi này giúp giảm bớt gánh nặng tài chính, tạo điều kiện để doanh nghiệp sớm ổn định và phát triển.

Dưới đây là những chính sách ưu đãi nổi bật mà doanh nghiệp mới chuyển đổi có thể được hưởng:

1. Miễn lệ phí môn bài trong năm đầu tiên

Theo Nghị định 22/2020/NĐ-CP, doanh nghiệp nhỏ và vừa được chuyển đổi từ hộ kinh doanh sẽ được miễn lệ phí môn bài trong năm đầu tiên thành lập.

Cụ thể:

Miễn lệ phí môn bài từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu đến hết ngày 31 tháng 12 của năm đó

Điều kiện áp dụng: doanh nghiệp phải được chuyển đổi từ hộ kinh doanh đang hoạt động hợp pháp và có giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh trước đó

Lợi ích thực tế: Giúp doanh nghiệp tiết kiệm từ 1 đến 3 triệu đồng/năm, tùy theo mức vốn điều lệ đăng ký.

2. Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp theo chính sách ngành nghề và địa bàn

Mặc dù không phải doanh nghiệp mới nào cũng được hưởng ưu đãi thuế TNDN, nhưng nếu doanh nghiệp:

• Hoạt động trong lĩnh vực ưu đãi đầu tư như: giáo dục, y tế, khoa học công nghệ, phần mềm, nông nghiệp công nghệ cao…
• Đặt trụ sở tại địa bàn khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn, theo danh mục quy định tại Nghị định 118/2015/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn

Thì sẽ được áp dụng các mức thuế suất ưu đãi như:

• Thuế suất 10% trong 15 năm, miễn 4 năm, giảm 50% trong 9 năm tiếp theo
• Hoặc thuế suất 17% trong 10 năm, miễn 2 năm, giảm 50% trong 4 năm tiếp theo

Lưu ý: Để được hưởng ưu đãi, doanh nghiệp cần đăng ký ngành nghề rõ ràng ngay khi thành lập và thực hiện kê khai đúng theo mẫu đăng ký ưu đãi thuế với cơ quan thuế.

3. Cơ hội vay vốn ưu đãi và tiếp cận các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp

Khi trở thành doanh nghiệp có tư cách pháp nhân, bạn sẽ đủ điều kiện:

• Vay vốn tại các ngân hàng thương mại với hạn mức cao hơn, lãi suất ưu đãi hơn so với cá nhân
• Tham gia các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp của Bộ Kế hoạch & Đầu tư, Bộ Khoa học & Công nghệ, Sở Công Thương, các tổ chức quốc tế như: USAID, JICA, KOICA, ADB…

Ngoài ra, các doanh nghiệp mới thành lập có thể tiếp cận:

• Chương trình hỗ trợ tư vấn chuyển đổi số cho doanh nghiệp nhỏ và vừa
• Được ưu tiên tham gia hội chợ, xúc tiến thương mại, kết nối doanh nghiệp – nhà đầu tư
• Hưởng lợi từ các chương trình đào tạo miễn phí hoặc có trợ giá về tài chính, marketing, quản trị doanh nghiệp

4. Ưu đãi về thủ tục hành chính và tiếp cận thông tin

Chính phủ đang triển khai các chính sách giảm bớt thủ tục cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt là nhóm mới thành lập. Ví dụ:

• Đăng ký thành lập qua mạng, xử lý nhanh chóng trong 3 ngày làm việc
• Hỗ trợ đăng ký hóa đơn điện tử, chữ ký số, kê khai thuế ban đầu tại nhiều địa phương
• Được ưu tiên giải đáp vướng mắc về thuế, bảo hiểm xã hội, lao động… qua các kênh tư vấn doanh nghiệp

Việc chuyển hộ kinh doanh thành doanh nghiệp có nên hay không phụ thuộc vào định hướng phát triển, quy mô hoạt động và nhu cầu thực tế của từng chủ kinh doanh. Nếu bạn đang hoạt động ổn định, không có nhu cầu mở rộng, không xuất hóa đơn GTGT và muốn đơn giản trong quản lý, mô hình hộ kinh doanh vẫn có thể phù hợp. Tuy nhiên, nếu bạn muốn phát triển bài bản, mở rộng quy mô, ký kết hợp đồng lớn, gọi vốn, xuất hóa đơn chuyên nghiệp và xây dựng thương hiệu dài hạn, thì việc chuyển đổi sang doanh nghiệp là bước đi tất yếu và cần thiết. Văn bản Kế toán chúc bạn thành công!

>>> Xem thêm: Khóa Học Kế Toán Cho Hộ Kinh Doanh Ở Đâu Tốt?